Bugün kullanmakta olduğumuz Kutsal Kitap metninin, gerek özgün metinlere sadakat açısından gerekse Türkçesi’nin düzeyi ve üslubu açısından Türk okurlarının büyük çoğunluğunun ihtiyacını karşıladığına inanıyoruz. Bu çevirinin başlangıcı 70’lere uzanır; bu da yaklaşık kırk yıllık bir geçmiş demektir. Başından beri bu sürecin içinde yer almış olan bazı çevirmenler, İbranice ve Grekçe uzmanları 2000’li yılların başında, gelişmekte ve büyümekte olan müjdeci Türk kiliselerinin yakın gelecekteki ikinci büyük gereksiniminin Açıklamalı Kutsal Kitap olduğunu düşünerek işe giriştiler. Farklı mezhep ve akımları temsil eden on kişilik yazı kurulunun altı yıl süren yoğun çalışmaları sonucunda elinizdeki Açıklamalı Kutsal Kitap ortaya çıktı.
Bazıları şöyle diyebilir: “Anlaşılır bir Kutsal Kitap metni varken Açıklamalı Kutsal Kitap’a ne gerek var? Kuşkusuz hiçbir yorum, hiçbir açıklama veya yeni bir düşünce Kutsal Yazılar’ın yerini alamaz. Dahası, insanın zihnini hazırlayan, Kutsal Yazılar’daki ilahi mesajın anlaşılmasını sağlayan Kutsal Ruh değil midir? Elbette ki Kutsal Ruh’tur! Ama aynı Kutsal Ruh, Tanrı’nın ebedi mesajını insanlara açıklamak için yine insanları kullanır. İsa’nın ölüp dirilmesinden ve göğe yükselmesinden sonra elçiler Kutsal Ruh’un önderliğinde kurtuluş mesajını yaymak için gece gündüz çalıştılar. İncil’in, “Elçilerin İşleri” adlı kısmının 8. bölümünde (Elç.8:29-35) şöyle anlatılır:
“Ruh Filipus’a, ‘Git, şu arabaya yetiş’ dedi. Filipus koşup arabanın yanına geldi ve hadımın Peygamber Yeşaya’yı okumakta olduğunu işitti. ‘Acaba okuduğunu anlıyor musun?’ diye sordu.
“Hadım, ‘Biri bana yol göstermezse nasıl anlayabilirim ki?’…
“Bunun üzerine Filipus anlatmaya koyuldu. Kutsal Yazılar’ın bu bölümünden başlayarak İsa’yla ilgili Müjde’yi bildirdi.”
Kutsal Kitap’ın başındaki Yaratılış Kitabı’ndan en sondaki Vahiy Kitabı’na kadar olan altmış altı kitap arasındaki bağlantı, ilahi mesajın bir bütün olarak anlaşılması açısından hayati öneme sahiptir; işte Açıklamalı Kutsal Kitap’taki açıklama notlarının temel konusu ve amacı da bu anlaşılırlığa yardım etmektir.
Açıklama notları, geleneksel olarak müjdeci toplulukların teolojisi göz önünde tutularak yazıldı. Biliyoruz ki müjdeci topluluklar arasında, anahtar niteliğinde olan bölüm ve ayetlerle ilgili öğretilerde ciddi farklılıklar vardır. Yazı kurulu üyeleri, bu tür bölüm ve ayetlerle ilgili notları sonuçlandırırken elden geldiğince tarafsız davranmışlar ve faklı görüşleri mümkün olduğu kadar yansıtmaya çalışmışlardır (bkz. örn. Vahiy.20:2’ye ait not).
Açıklamalı Kutsal Kitap, Kutsal Kitap ana metni, metinde geçen ayetlerin analizi ve ayet alt birimlerine ilişkin açıklama ve yorum notları, ayrıntılı kitap girişleri, yüz bine yakın çapraz referansın yer aldığı orta sütun referans sistemi, otuz beş bine yakın referans içeren ABC dizini, konu ve harita dizini, çizelgeler, haritalar, özel bilgi kutuları ve temel konulara ilişkin makalelerden oluşmaktadır. Kutsal Kitap metnine, hemen her çağdaş çeviride olduğu gibi, bölümün içeriğine uygun alt başlıklar eklenmiştir.
Bu Açıklamalı Kutsal Kitap’ın en temel ve ayırt edici özelliği, her sayfanın üst yarısında yer alan ayetlere ilişkin olarak düzenlenen ve sayfanın alt yarısında yer alan açıklamalar ve yorumlardır. Açıklamalar ve yorumlar, Kutsal Kitap’ın ana metninin anlaşılmasına şu açılardan yardım eder:
Kutsal Kitap’ı oluşturan altmış altı kitabın her birine ayrı birer giriş bölümü eklenmiştir. Bu girişlerin, normal Kutsal Kitap’taki girişlerden daha uzun ve daha ayrıntılı olduğu hemen göze çarpar.
Yazımı ve derlenmesi yüzyıllar alan bir metnin başlığı, yazarı, yazıldığı çağ, yazıldığı çağın özellikleri, edebi türü, yazım biçimi gibi özellikler büyük önem kazanır. Bu özellikler metnin geçmişi ve yazılış amacı, temel konusu ve teolojik önemi hakkında bize ciddi bilgiler sağlar. Pavlus’un İncil’de yer alan mektuplarında olduğu gibi, yeri geldiğinde de kitabın başlangıçta kime ve hangi kente hitaben yazıldığı açıkça belirtilir; bu da çağdaş okuyucunun ilk okuyucularla daha canlı bir okur ilişkisi kurmasına yardımcı olur.
Kitap girişlerinin hemen başında yer alan “Ana Hatlar” kısmı, ilgili kitabın içeriğine ilişkin özlü bir açıklama ve rehber niteliğindedir. Okuyucu, bu “Ana Hatlar” sayesinde kitabın içeriğine kestirme yoldan göz atmış olur. Devamındaki alt başlıklar, her bir kitapla ilgili özet bilgiler sunar. Böylelikle okuyucunun aklında, başlangıç olarak o kitabın veya mektubun genel konusunun ve amacının kısaca şekillenmesine yardımcı olur. 1. ve 2. Samuel, 1. ve 2. Krallar, 1. ve 2. Tarihler gibi, yazıldıkları çağda tek kitap halinde olan, daha sonraki yüzyıllarda bölünen bazı kitapların girişleri birleştirilmiştir.
Kutsal Kitap’ta sayfaların birçoğunun en altında bazı ifade ve terimlere ilişkin dipnotlar yer alır. Açıklamalı Kutsal Kitap’ta bunlar, yine altta yer alan açıklama notlarına eklenmiştir. Böylelikle ana metnin tam anlamıyla sadeleştirilmesi amaçlanmıştır.
Orta sütunda yer alan referanslar, Kutsal Kitap’ın tamamında ilişkili ayetleri belirtir; belirli bir konu üzerinde dizinsel (ABC’sel) çalışma yapmak isteyen okurların işini büyük oranda kolaylaştırır. Orta sütun referansları her sayfada iki kısma ayrılır ve kısımlar arasında, sayfalar elveriyorsa küçük bir boşluk bulunur. Üstteki kısım sol sütundaki ayetlere, sağdaki kısım ise sağ sütundaki ayetlere aittir. Sütunun alt yarısındaki referansların sütuna sığmadığı sayfalarda referansların devamı, sağdaki ana metin sütununun altında yer alır.
Farklı kitaplarda yer alan bazı ayet ve bölümler nerdeyse aynıdır veya aynı konuya değinir (özellikle Sinoptik Müjdeler olarak adlandırılan Matta, Markos ve Luka kitapları arasında sıkça görülür). Bu ayet ve bölümler arasındaki paralellik ilişkisi, ana metindeki (yani ayetlerin bulunduğu üst kısımda) koyu harflerle belirtilen konu alt başlıklarının altında parantez içinde verilen referanslarla belirtilmiştir. Alt başlıkların altında verilen referanslar, yer kazanmak amacıyla orta sütun referanslarına dâhil edilmemiştir.
Kitabın içinde yer alan ve ilgili Kutsal Kitap çağına ilişkin önemli bilgiler içeren siyah beyaz haritaların yanı sıra kitabın sonunda bulunan renkli haritalar, yaklaşık iki bin yıllık tarihi kapsar. Haritalar dışında metne eklenen krokiler, antik kentlere ve çeşitli mekânlara ait temsili resimler, çizelgeler ve kronolojik cetveller, okuyucunun ilgili konuları daha ayrıntılı şekilde inceleyip anlamasına yardımcı olacaktır.
Belli başlı konu başlıklarıyla (örneğin peygamberler, melekler vb) ilgili özet bilgiler içeren bilgi kutuları, aynı konudaki açıklama notlarının tek bir yerde toplanması amacıyla hazırlanmıştır. Kutsal Kitap’ın konuyla en çok ilgili olan bölümünde yer verilen bu kutular belirgin bir çerçeve içinde olmak üzere sayfanın üst kısmında yer alırlar.
Makaleler de okuyucuyu aydınlatmak üzere geniş yer verilmesi gerektiği düşünülen yine belli başlı konulara ait (örneğin günah, vaftiz vb) ve bilgi kutularına göre nispeten uzun olan yazılardır.
Açıklamalı Kutsal Kitap’ın sonunda ölçü ve birimler cetveli, konu dizini, harita, ABC dizini ve renkli harita dizini yer alır. Birimler cetveli dışındaki dizinler, kitap içinde geçen belli başlı yer, konu ve terimleri bulmada okuyucuya kolaylık sağlama amacıyla hazırlanmıştır.
Okuyucunun Açıklamalı Kutsal Kitap’tan azami derecede yararlanması amacıyla düzenlenen bu dizinler içinde ABC dizini, en uzun ve kapsamlı eki teşkil eder. Ayrıntılı bir Kutsal Kitap çalışması için gerekli tüm referansları ABC dizininde bulmak mümkündür.
Konu, Ad ve Yer Dizini, Kutsal Kitap’taki temel konu ve kavramlara, önemli kişilerin ve önemli yerlerin adlarına ilişkin referans ve ilgili alt başlıkları içerir.
Ayrıca kitabın sonundaki renkli haritalardan hemen önce, bu haritalarda geçen yerleri hızlı şekilde bulmak için bir harita dizini bulunmaktadır.