Süleyman’ın Özdeyişleri’ne Göre Bilge Kişi: Ana Hatlar

Karakteri
1. Öğrenmeye açıktır, inatçı değildir
  1. Bilginin peşindedir, terbiyeyi sever (18:15; 19:20)
  2. Bilgelikte ilerler (1:5; 9:9; 10:14)
2. Doğrudur, kötü değildir
  1. RAB’den korkar (1:7; 14:16; bkz. “RAB’le ilişkisi” başlığı)
  2. Yalandan nefret eder (13:5)
  3. Kötülükten uzak durur (3:7; 14:16; 16:6)
  4. Doğru olanı yapar (2:20)
  5. Gerçeği söyler (22:21)
3. Alçakgönüllüdür, gururlu değildir (15:33)
4. Özünü denetler, aceleci değildir
  1. Mizacı
    1. Kendisini denetler (29:11)
    2. Sakin ruhludur (17:27)
    3. Öfkesini dizginler (29:8,11)
  2. Eylemleri
    1. Dikkatlidir, acele etmez (19:2)
    2. Eyleme geçmeden önce düşünür (13:16; 14:8)
    3. Konuşmadan önce düşünür (12:23; 15:2)
5. Bağışlayıcıdır, kin tutmaz
  1. Sabırlıdır (19:11)
  2. İyi niyetlidir (14:9)
  3. Kendisine kötülük edenleri bağışlar (10:12; 17:9)
  4. Kin tutmaz (20:22; 24:29)
İlişkileri
1. RAB’le ilişkisi
  1. RAB’den korkar (9:10; 14:16; 15:33)
  2. RAB’be güvenir (3:5; 16:3,20)
  3. Her zaman RAB’bi anar (3:6)
  4. RAB’bin yolunu/bilgeliği seçer (8:10-11; 17:24)
  5. Rab’bin terbiyesine boyun eğer (1:2-3; 3:11)
  6. Günahını itiraf eder (28:13)
2. Ailesiyle
  1. Anne babasıyla
    1. Onlara saygı duyar (17:6; 30:17’nin aksine)
    2. Onları dinler (23:22; krş. 1:8; 4:1)
    3. Onları onurlandırmaya ve sevindirmeye çalışır
      1. Bilgece davranarak (10:1; 15:20; 29:3)
      2. Doğru davranarak (23:24)
      3. Çalışarak (10:5)
  2. Karısıyla
    1. Onu takdir eder
      1. RAB’den bir armağan olarak (18:22; 19:14)
      2. Onur tacı olarak (12:4; 31:10-31)
    2. Onu över (31:28)
    3. Ona güvenir (31:11)
    4. Ona sadık kalır (5:15-20)
  3. Çocuklarıyla
    1. Onları sever (3:12; 13:24)
    2. Onlarla ilgilenir (1:8–9:18)
    3. Onları yetiştirir (22:6)
      1. Onları yetiştirme nedenleri
        
        Kendi gönül rahatlığı ve sevinci için (29:17)
        
        Çocuğun onuru ve iyiliği için (1:8-9; 4:9; 19:18; 23:13-14)
      2. Onlara öğreterek ve öğüt vererek (1:10; 5–7. bölümler; 28:7; krş. 4:1-9)
      3. Onları terbiye ederek
        
        Sözlü olarak (13:1)
        
        Fiziki terbiyeyle (13:24; 23:13-14)
    4. Onların ihtiyaçlarını karşılar
      1. Fiziksel (21:20; krş. 27:23-27)
      2. Ruhsal (14:26; 20:7)
3. Dostlarıyla ve komşularıyla
  1. Dostlarıyla
    1. Onlara değer verir (27:10)
    2. Onları her zaman sever (17:17; 18:24)
    3. Onlara öğüt verir (27:9,17; krş. 27:6; 28:23)
  2. Komşularıyla
    1. Yükümlülüklerini yerine getirir (3:27-28)
    2. Barış için çabalar (3:29-30)
    3. Evinde gereğinden fazla kalmaz (25:17)
    4. Onları aldatmaz veya yanlış yola sürüklemez (16:29; 26:18-19)
Sözleri
1. Sözlerinin Gücü
  1. Gücü
    1. Yaşam ve ölüm sağlama gücü (12:6; 13:14; 15:4; 18:21)
    2. İyileştirme veya yıkma gücü (11:9,11; 12:18; 15:4,30; 16:24)
  2. Gücünün Sınırları
    1. Eylemin yerini tutamaz (14:23)
    2. Gerçekleri değiştiremez (26:23-26)
    3. Değişmeye zorlayamaz (29:19)
2. Sözlerinin Niteliği
  1. Dürüsttür, yalan değildir (12:22; 16:13)
  2. Azdır, çok değildir (10:19)
    1. Övüngen değildir (27:2)
    2. Kavgacı değildir (17:14)
    3. Alaycı değildir (29:9)
    4. Dedikoducu değildir
      1. Sırları açığa vurmaz (11:13; 20:19)
      2. İftira yaymaz (10:18; 26:20-22)
  3. Sakindir, duygusal değildir
    1. Akılcıdır (15:28; 17:27)
    2. Yumuşak ve barışçıldır (15:1, 18)
    3. İkna edicidir (25:15)
  4. Yerindedir, zamansız değildir (15:23; 25:11)
3. Sözlerinin Kaynağı
  1. Yüreği/Kişiliği (krş. 4:23 ile Mat.12:33-35)
    1. Olumlu önerme: Doğrudur (krş. 3:14; 10:11)
    2. Olumsuz önerme
      1. Gururlu değildir (13:10; krş. 6:16-19)
      2. Nefret dolu değildir (26:24,28)
  2. Arkadaşları (13:20; 27:17)
  3. Düşünceleri (15:28)