23
Yoşiya Putperestliği Kaldırıyor
(2Ta.34:3-7; 29-33)
1Kral Yoşiya haber gönderip Yahuda ve Yeruşalim'in bütün ileri gelenlerini yanına topladı. 2Sonra Yahudalılar, Yeruşalim'de yaşayanlar, kâhinler, peygamberler, büyük küçük herkesle birlikte RAB'bin Tapınağı'na çıktı. RAB'bin Tapınağı'nda bulunmuş olan Antlaşma Kitabı'nı baştan sona kadar herkesin duyacağı biçimde okudu. 3Sütunun yanında durarak RAB'bin yolunu izleyeceğine, buyruklarını, öğütlerini, kurallarını candan ve yürekten uygulayacağına, bu kitapta yazılı antlaşmanın koşullarını yerine getireceğine ilişkin RAB'bin huzurunda antlaşma yaptı. Bütün halk bu antlaşmayı onayladı.
4 Kral Yoşiya Baal, Aşera ve gök cisimleri için yapılmış olan bütün eşyaları RAB'bin Tapınağı'ndan çıkarmak üzere Başkâhin Hilkiya'ya, kâhin yardımcılarına ve kapı nöbetçilerine buyruk verdi. Bunları Yeruşalim'in dışına çıkarıp Kidron Vadisi'nde yaktı, küllerini Beytel'e götürdü. 5Yahuda krallarının kentlerde ve Yeruşalim'in çevresindeki tapınma yerlerinde buhur yaksınlar diye atamış olduğu putperest kâhinleri, Baal'a, güneşe, aya, takımyıldızlara –bütün gök cisimlerine– buhur yakanları ortadan kaldırdı. 6Aşera putunu RAB'bin Tapınağı'ndan çıkarıp Yeruşalim'in dışında Kidron Vadisi'nde yaktı, ezip toza çevirdi. Bu tozu sıradan halkın mezarlarına serpti. 7Fuhuş yapan kadın ve erkeklerin RAB'bin Tapınağı alanındaki odalarını yıktı. Kadınlar orada Aşera için kumaş dokurlardı.
8Yoşiya Yahuda kentlerinden bütün kâhinleri getirtti. Geva'dan Beer-Şeva'ya kadar kâhinlerin buhur yaktıkları tapınma yerlerini kirletti. Adını kent yöneticisinden alan Yeşu Kapısı'nın girişinde, kentin ana kapısının solunda kalan kapılardaki tapınma yerlerini de yıktı. 9Tapınma yerlerinin kâhinleri, Yeruşalim'deki RAB'bin sunağına çıkmaz, ancak öbür kâhinlerle birlikte mayasız ekmek yerlerdi.
10 Yoşiya, kimse oğlunu ya da kızını ilah Molek için ateşte kurban etmesin diye, Ben-Hinnom Vadisi'ndeki Tofet'i kirletti. 11Yahuda krallarının güneşe adamış olduğu atları RAB'bin Tapınağı'nın girişinden kaldırdı. Atlar tapınağın avlusunda, hadım Natan-Melek'in odasının yanındaydı. Yoşiya güneşe adanmış savaş arabalarını da ateşe verdi.
12 Ahaz'ın yukarı odasının damında Yahuda krallarının yaptırdığı sunakları da, RAB'bin Tapınağı'nın iki avlusunda Manaşşe'nin yaptırdığı sunakları da yıktı; onları kırıp parçalayarak tozlarını Kidron Vadisi'ne saçtı. 13 Yeruşalim'in doğusunda, Yıkım Dağı'nın[a] güneyinde İsrail Kralı Süleyman'ın Saydalılar'ın iğrenç putu Aştoret, Moavlılar'ın iğrenç putu Kemoş ve Ammonlular'ın iğrenç putu Molek için yaptırmış olduğu tapınma yerlerini kirletti. 14Dikili taşları, Aşera putlarını parçaladı; yerlerini insan kemikleriyle doldurdu.
15 Bundan başka İsrail'i günaha sürükleyen Nevat oğlu Yarovam'ın yaptırdığı Beytel'deki tapınma yerini ve sunağı bile yıktı. Tapınma yerini ateşe verip toz duman etti. Aşera putunu yaktı.
16 Yoşiya çevresine bakındı. Tepedeki mezarları görünce, adamlarını gönderip mezarlardaki kemikleri çıkarttı. Olacakları önceden bildiren Tanrı adamının açıkladığı RAB'bin sözü uyarınca, kemikleri sunağın üzerinde yakarak sunağı kirletti.
17 Kral, “Orada görünen anıt nedir?” diye sordu.
Kent halkı, “Orası Yahuda'dan gelen ve senin Beytel'deki sunağa yaptıklarını bildiren Tanrı adamının mezarıdır” diye yanıtladı.
18Kral, “Ona dokunmayın” dedi, “Kimse onun kemiklerini rahatsız etmesin.” Böylece Tanrı adamının kemiklerine de, Samiriye'den gelmiş olan peygamberin kemiklerine de dokunmadılar.
19Yoşiya Beytel'de yaptığı gibi, İsrail krallarının Samiriye kentlerinde yaptırdığı RAB'bi öfkelendiren tapınma yerlerindeki bütün yapıları ortadan kaldırdı. 20O kentlerdeki tapınma yerlerinin bütün kâhinlerini sunakların üzerinde kurban etti. Sunakların üzerinde insan kemikleri yaktıktan sonra Yeruşalim'e döndü.
Yoşiya Fısıh Bayramını Kutluyor
(2Ta.35:1-19)
21Kral, “Tanrınız RAB için Fısıh Bayramı'nı bu Antlaşma Kitabı'nda yazılanlara uygun biçimde kutlayın” diye halka buyruk verdi. 22İsrail'e önderlik etmiş olan hakimler döneminden bu yana, ne İsrail, ne de Yahuda kralları döneminde, böyle bir Fısıh Bayramı kutlanmamıştı. 23RAB için düzenlenen bu Fısıh Bayramı Kral Yoşiya'nın krallığının on sekizinci yılında Yeruşalim'de kutlandı.
Yoşiya'nın Getirdiği Öteki Yenilikler
24Bundan başka Yoşiya, Kâhin Hilkiya'nın RAB'bin Tapınağı'nda bulduğu kitapta yazılı yasanın ilkelerini yerine getirmek amacıyla, cincileri, ruhçuları, aile putlarını, öteki putları, ayrıca Yahuda ve Yeruşalim'de görülen bütün iğrençlikleri silip süpürdü. 25Ne ondan önce, ne de sonra onun gibi candan ve yürekten var gücüyle RAB'be yönelen ve Musa'nın yasasına uyan bir kral çıktı.
26Oysa Manaşşe işlediği suçlarla RAB'bi öyle öfkelendirmişti ki, RAB Yahuda'ya karşı alevlenen öfkesinden vazgeçmedi 27ve “İsrail'i nasıl huzurumdan attımsa, Yahuda'yı da öyle atacağım” dedi, “Seçtiğim bu kenti, Yeruşalim'i ve ‘Orada bulunacağım’ dediğim tapınağı kendimden uzaklaştıracağım.”
Yoşiya'nın Ölümü
(2Ta.35:20-36:1)
28Yoşiya'nın krallığı dönemindeki öteki olaylar ve bütün yaptıkları Yahuda krallarının tarihinde yazılıdır.
29 Yoşiya'nın krallığı sırasında Mısır Firavunu Neko Asur Kralı'na yardım etmek üzere Fırat'a doğru yola çıktı. Kral Yoşiya da Neko'nun üzerine yürüdü. Megiddo'da karşılaştılar. Neko Yoşiya'yı öldürdü. 30Görevlileri Yoşiya'nın cesedini savaş arabasıyla Megiddo'dan Yeruşalim'e getirip mezarına gömdüler. Yahuda halkı Yoşiya'nın oğlu Yehoahaz'ı meshederek babasının yerine kral yaptı.
Yehoahaz'ın Yahuda Krallığı
(2Ta.36:2-4)
31Yehoahaz yirmi üç yaşında kral oldu ve Yeruşalim'de üç ay krallık yaptı. Annesi Livnalı Yeremya'nın kızı Hamutal'dı. 32Yehoahaz ataları gibi RAB'bin gözünde kötü olanı yaptı. 33Yeruşalim'de krallık yapmasın diye, Firavun Neko, Hama ülkesinde, Rivla'da Yehoahaz'ı zincire vurdu. Ülke halkını yüz talant[b] gümüş ve bir talant[c] altın ödemekle yükümlü kıldı. 34 Firavun Neko Yoşiya'nın oğlu Elyakim'i babasının yerine kral yaptı ve adını değiştirip Yehoyakim koydu. Sonra Yehoahaz'ı alıp Mısır'a döndü. Yehoahaz orada öldü. 35Yehoyakim firavunun istediği altın ve gümüşü ödedi. Bu parayı bulmak için firavunun buyruğuna uyarak ülkeyi vergiye bağladı. Firavun Neko'ya verilmek üzere Yahuda halkından herkesin gücü oranında altın ve gümüş topladı.
Yehoyakim'in Yahuda Krallığı
(2Ta.36:5-8)
36 Yehoyakim yirmi beş yaşında kral oldu ve Yeruşalim'de on bir yıl krallık yaptı. Annesi Rumalı Pedaya'nın kızı Zevuda'ydı. 37Yehoyakim ataları gibi RAB'bin gözünde kötü olanı yaptı.
  • Giriş
  • Video
  • Notlar

Notlar

23:2 Antlaşma Kitabı’nı Bkz. 22:8’ e ait not.
23:3 antlaşma yaptı Yoşiya, kendisinden önce RAB’bin yasasına uyan önderler gibi (Musa, Çık.24:3-8; Yasanın Tekrarı; Yeşu, Yşu.24. bölüm; Samuel, 1Sa.11:14-12:25; Yehoyada, 2Kr.11:17), RAB’bin antlaşmasına uyacağını ilan ederek antlaşmayı yeniledi. Bütün halk bu antlaşmayı onayladı Yoşiya’yı örnek alan halk, Sina Dağı’nda yapılan antlaşmanın hükümlerine uyacaklarına dair söz verdi.
23:4 küllerini Beytel’e götürdü Bkz. 23:15-16. Beytel, Yahuda ile İsrail Krallığı sınırının biraz kuzeyinde yer alıyordu. Asur’un zayıflamasını fırsat bilen Kral Yoşiya, kuzeyde hâkimiyetini hissettirmeyi başardı. Yoşiya’nın bu külleri Beytel’e götürmesi, ülkeyi ahlâksal bakımdan kirleten bu kentteki putlara tapılan ortamları kullanılmaz hale getirdi (bkz. 23:14’e ait not; krş. 1Kr. 12:28-30’a ait notlar); çünkü kimse ölülerin küllerinin bulunduğu bir yerde ibadet etmeyi istemezdi.
23:6 tozu sıradan halkın mezarlarına serpti Yoksulların mezarlarına saygısızlık etmek için değil, ilâhe olarak tapınılanAşera’yı aşağılamak amacıyla böyle yapılmıştı (bkz. Yer.26:23).
23:7 Fuhuş yapan... erkeklerin... odalarını Bkz. 1Kr.14:24’e ait not.
23:8 Geva’dan Beer-Şeva’ya Geva, güneydeki krallığın (Yahuda Krallığı’nın) kuzey sınırında (bkz. 1Kr.15:22) ; Beer-Şeva ise güney sınırında bulunuyordu (bkz. 1Sa.3:20’ye ait not).
23:9 öbür kâhinlerle birlikte mayasız ekmek yerlerdi Tapınağın sunağında hizmet etmelerine izin verilmemesine karşın bu kâ-hinler, kâhinlere ayrılan sunudan pay alabiliyordu (bkz. Lev.2:10; 6:16-18). Bu kâhinlerin konumu, bedensel kusuru bulunan kâ-hinlerinkine benziyordu (bkz. Lev.21:16-23).
23:10 oğlunu ya da kızını... kurban etmesin diye Bkz. 17:17; 21:6; ayrıca bkz. 16:3’e ait not. Molek... Tofet’i Bkz. 1Kr.11:5’e ait not. Tofet, Ben-Hinnom Vadisi’nde çocuk kurban etmek için kullanılan sunakların bulunduğu bölgeydi (bkz. Yşa.30:33; Yer.7:31; 19:5-6 ve ilgili notlar).
23:11 güneşe adamış olduğu atları Bu atlar, dinsel toplantılarda bir güneş tanrısı biçimindeki putları taşıyan arabaları çekmek için kullanılırdı. Natan-Melek’i Muhtemelen arabalardan sorumlu kiş iydi.
23:12 damında... sunakları Gök cisimlerine tapınmak üzere Ahaz (2Kr.16:3-4,10-16), Manaşşe (21:3) veAmon (21:21-22) tarafından yapılmış sunaklar (bkz. Yer.19:13; Sef.1:5).
23:13 Yıkım Dağı’nın Zeytin Dağı olduğu tahmin edilir. Süleyman’ın... yaptırmış olduğu tapınma yerlerini Bkz. 1Kr.11:5-7.
23:14 yerleri insan kemikleriyle doldurdu Kemikler bu yerleri bayağılaştırarak gelecekte putperest tapınmalarda kullanımını önleyecekti (bkz. Say.19:16).
23:15 Beytel’deki... sunağı Bkz. 1Kr.12:32-33 ; altın buzağı, Hoş. 10:5-6.
23:16 mezarları Beytel’deki sunağın kâhinlerinin (bkz. 1Kr.13:2). Olacakları önceden bildiren Tanrı adamının Bkz. 1Kr.13:1-2,32. yakarak sunağı kirletti Bkz. 23:6,14’ e ait notlar.
23:18 Samiriye’den gelmiş olan peygamberin Bkz. 1Kr.13:31-32. Samiriye, burada Samiriye Kenti’ni değil, dağılan kuzeydeki krallığa (İsrail Krallığı’na) ait bölgeyi tanımlar (bkz. 17:24,29 ve 1Kr.13:32’ye ait notlar).
23:20 tapınma yerlerinin kâhinlerini... kurban etti Bu kişiler, Levi soyundan olmayan, İsrail Krallığı’nda sapkın tapınma düzenini sürdüren kâhinlerdi (bkz. 17:27’ye ait not). Yoşiya’nın bu konuyla ilgili olarak yaptıkları, Yas.13. bölüm ve 17:2-7’ de yer alan buyruklarla da uyumluydu.
23:21 Fısıh Bayramı’nı... kutlayın Bkz. 2Ta.35:1-19. bu Antlaşma Kitabı’nda yazılanlara uygun biçimde Kutsal yerde toplulukla düzen içinde yapılan bir kutlama söz konusudur (bkz. Yas.16:1-8; ayrıca bkz. Çık.23:15-17; 34:23-24; Lev.23:4-14).
23:23 on sekizinci yılında Yaklaşık İÖ 622’de. Yoşiya tüm yenilikleri bu yılda gerçekleştirdi (bkz. 22:3’e ait not).
23:24 bulduğu kitapta Bkz. 22:8.
23:25 onun gibi... kral çıktı Bkz. 18:5’e ait not.
23:26 RAB... alevlenen öfkesinden vazgeçmedi Yoşiya’nın getirdiği yenilikler, RAB’bin Yahuda ve Yeruşalim’e vereceği cezayı erteledi, ancak ortadan kaldırmaya yetmedi (bkz. 21:15; 22:20’ye ait notlar).
23:29 Mısır Firavunu Neko İÖ 610-595 yıllarında firavundu. Asur Kralı’na yardım etmek Firavun Neko, Nabupolassar yönetiminde güçlenen Babil’le mücadele eden son Asur kralı II. Asur-Uballit’e yardım etmek niyetindeydi. Asur’un başkenti Ninova, İÖ 612’ de Babilliler’in ve Medler’in eline geçmişti (bkz. Nahum: Giriş). Geriye kalanAsur kuvvetleri Harran’da toplandı, ancak İÖ 609’ da Fırat Irmağı’nın batısına çekilmeye zorlandı. Neko yönetimindeki Mısır ordusu, tam bu sıradaAsurlular’ın yardımına geldi. Kral Yoşiya da Neko’nun üzerine yürüdü Yoşiya’nın, Neko’nun ordusunun Megiddo Ovası’nı geçmesine karşı koymasının nedeni (bkz. 2Ta.35:20-24), Mısır’ın veya Asur’un güçlenmesinin Yahuda’nın bağımsızlığına zarar verecek sonuçlar doğuracağından korkmasıydı. Megiddo’da Bkz. Hak.5:19’a ait not.
23:30 Yoşiya’nın oğlu Yehoahaz’ı Yehoahaz’ın adı aslen Şallum’du (bkz. 1Ta.3:15; Yer.22:11); Yehoahaz adını, muhtemelen tahta çıktığında almıştı. Yehoahaz, Yoşiya’nın dördüncü ve en küçük oğluydu. Halkın, ağabeyi Yehoyakim’in yerine Yehoahaz’ı kral yapmasının nedeni muhtemelen Yehoyakim’in Firavun’la ittifak kurmak istemesi ve Yoşiya’yla Yehoahaz’ın buna karşı çıkmasıydı.
23:31 yirmi üç yaşında... üç ay İÖ 609’ da. Livnalı Bkz. 8:22’ye ait not. Yeremya’nın Peygamber olan Yeremya değildir.
23:33 Rivla’da... zincire vurdu Yehoahaz, Neko’nunAsi Irmağı kıyısındaki Rivla’da kurulmuş karargâhında tutuluyordu. Daha sonra Nebukadnessar da aynı yerde karargâh kuracaktır (bkz. 25:6,20).
23:34 Yoşiya’nın oğlu Elyakim’i Elyakim, Yehoahaz’ın ağabeyiydi (bkz. 23:30’ a ait not; 1Ta.3:15). Adını değiştirip Yehoyakim yaptı Bu iki adın anlamları benzerdir (Elyakim ‘Tanrı kurdu’, Yehoyakim ‘RAB kurdu’ anlamına gelir). Neko’nun Yehoyakim’in adını değiştirmesi, Yehoyakim üzerinde yetkisi olduğunu gösterir.
23:36 on bir yıl İÖ 609-598.
23:37 RAB’bin gözünde kötü olanı yaptı Kiryat-Yearimli peygamber Uriya’nın ölümünden sorumlu olan Yehoyakim (Yer.26:20-24), ülkeyi zorbalık ve adaletsizlikle yönetti (bkz. Yer.22:13-19). Putperest uygulamaları yeniden tapınağa soktu (bkz. Hez.8:5-17) ve RAB’bin Yeremya aracılığıyla bildirdiği sözlere uymayı reddetti (bkz. Yer.36. bölüm). ataları Manaşşe (21:1-18) ve Amon (21:19-26).

Videolar

2. Krallar Girişi

2.Krallar Kitabı İsrail ve Yahuda krallıklarının tarihine 1.Krallar Kitabı'nda kaldığı yerden devam eder. Kitap iki bölüme ayrılabilir:

1. İki krallığın tarihi, İ.Ö. 9. yüzyıl ortalarından Samiriye'nin düşüşü ve İsrail (kuzey krallığı) halkının Asur'a sürgün edilmesine kadar (İ.Ö. 722).
2. Yahuda krallığının tarihi, İsrail krallığının yıkılışından Babil Kralı Nebukadnessar'ın Yeruşalim'i ele geçirip yıkmasına, Yahuda halkını Babil'e sürmesine kadar (İ.Ö. 586). Kitap Babil yönetimindeki Yahuda Valisi Gedalya'nın öldürülmesiyle ve Yahuda Kralı Yehoyakin'in Babil'deki tutukevinden salıverilmesi haberiyle son buluyor.

Bu ulusal felaketler Yahuda ve İsrail krallarının ve halklarının sadakatsizliği yüzünden yaşanmaktadır. Yeruşalim'in yıkılışıyla Yahudalılar'dan birçok kişinin sürgüne gitmesi İsrail tarihinde büyük dönüm noktalarından biridir.

2.Krallar Kitabı'nda en önemli iki peygamber İlyas'ın yerine geçen Elişa ve Yeşaya'dır.

Ana Hatlar:

1:1-17:41 Bölünen krallıklar
a. 1:1-8:15 Peygamber Elişa
b. 8:16-17:4 Yahuda ve İsrail kralları
c. 17:5-41 Samiriye'nin düşüşü
18:1-25:30 Yahuda krallığı
a. 18:1-21:26 Hizkiya'dan Yoşiya'ya
b. 22:1-23:30 Yoşiya'nın krallığı
c. 23:31-24:20 Yahuda'nın son kralları
ç. 25:1-30 Yeruşalim'in düşüşü
  • Ayetler
  • Notlar
  • Video
  • Giriş