1. Tarihler 1-3

1:1-9:44 Bkz. Bilgi Kutusu: Soyağaçları, s.554. Babil sürgününün yarattığı kargaşanın ardından, vaat edilmiş topraklara geri dönen İsrail halkının, toplumu ve ülkeyi yeniden yapılandırabilmesi için geçmişini hatırlamaya ihtiyacı vardır. 1. ve 2. Tarihler kitapları, sürgünden sonra böyle bir ortamda yazılmıştır. 1-9. bölümlerde geçen soyağaçlarında, çeşitli ailelerin etnik geçmişleri yer alır. Böylece İsrailliler’in, yıllarca putperest topraklarda kalmış olmalarına karşın, ulusal kimliklerini (dolayısıyla RAB’bin onlara verdiği vaadi) kaybetmedikleri öğretilmeye çalışılır. Kâ-hinler de, kendileri için büyük önem taşıyan bu listeler sayesinde, onarılan tapınakta hizmet edebilecek kâhinlerin soyundan olduklarını kanıtlayabileceklerdir. Bunların yanı sıra, halkın o an için bir kralı olmasa da, bir gün krallığın yeniden canlanacağı umuduyla Davut soyunun kaydının tutulması büyük önem taşıyordu.

1:1-2:1 Bu bölümdeAdem’den Yakup’a kadar olan listenin neredeyse tamamı Yaratılış Kitabı’ndan alıntılanır. İkincil önemdeki kişilerin soy bilgilerine ilk olarak burada yer verilir. Yafet ve Ham’ın soyu ( 1Ta.1:5-16) Sam’ın soyundan önce ( 1Ta.1:17-27), Sam’ın İbrahim’in ataları dışındaki oğulları ( 1Ta.1:17-23) İbrahim’in atalarından önce ( 1Ta.1:24-27), İbrahim’in cariyelerinin oğulları ( 1Ta.1:28-33) İshak soyundan ( 1Ta.1:34) önce ve Esav soyu ile Edom kralları (1Ta.1:35-54) İsrailoğulları’ndan önce sıralanır. Her durumda seçilmiş soy, sıralamada en son yeri almıştır. Ayrıca İbrahim’den çok Yakup’un adının geçtiği görülür. Kitap boyunca, Davut’la yapılan antlaşma daha sık vurgulanır ; ancak İbrahim’le yapılan antlaşma da göz ardı edilmez.

1:1-4 Yaratılıştan tufana kadarki döneme ait adlar Yar.5:1-32’den alıntılanır. Listede Habil ve Kayin’e yer verilmemesi, kitabın seçilmiş soyu vurgulama amacı taşıdığını gösterir (bkz. Yar.4:17-25).

1:4 Nuh’un oğulları Bu ifade Masoretik metinde geçmez. O dönemde bu kişilerin Nuh’un oğulları olduğunun bilindiği düşüncesiyle akrabalık derecesinin belirtilmesi gereksiz görülmüş olmalıdır ; Septuaginta’da ise bu ifade yer alır.

1:5-23 Yar.10:2-29’dan alıntılanan liste biyolojik değil, coğrafi ve kültürel bağlamda düzenlenmiştir. Filistliler hariç (bkz. 1Ta.1:11-12), toplam yetmiş ulus olduğu görülür. Bu, özellikle 3, 4, 7, 10 gibi önemli olduğu düşünülen sayılara ulaşmak amacıyla soy ağaçlarının daraltılmasına bir örnektir.

1:5 “Oğulları” olarak çevrilen sözcük, burada ve 1Ta.1:6-10,1Ta.1:17, 20-23’te ‘torunları’, ‘soyundan gelenler’ ya da ‘yerine geçen uluslar’ anlamlarına gelebilir.

1:10 “Baba” da aynı şekilde ‘soyundan gelen’, ‘ata’ ya da ‘kurucu’ anlamına gelebilir.

1:13-16 Sidon’un Saydalılar’ın atası.

1:18 Arpakşat Şelah’ın babasıydı Masoretik metinde bu şekilde geçerken, Septuaginta’da “Arpakşat Kenan’ın babasıydı, Kenan Şelah’ın babasıydı” diye geçer.

1:19 Pelek’ti Pelek, ‘bölünme’ anlamına gelir.

1:24-27 Bkz. 1Ta.1:1-2:1; Yar.11:10-26’ya ait notlar.

1:28-34 Bkz. Yar.25:1-18’e ait notlar.

1:35-42 Bkz. Yar.36:10-28 ve ilgili notlar.

1:36 Timna’dan doğan Amalek Bazı Septuaginta elyazmalarında bu şekilde geçerken, Masoretik metinde “Timna ve Amalek” diye geçer (bkz. Yar.36:12).

1:43-54 Soy listelerinde Kayin’in soyundan hiç söz edilmezken ve İsmail soyuna kısaca değinilirken, Edom’un ayrıntılı şekilde açıklanması dikkat çekicidir. Bunun nedeni, muhtemelen metnin yazıldığı zamanda Edomlular’ın önemli bir yer tutmasıdır (bkz. 1Ta.18:11-13; 2Ta.8:17; 2Ta.21:8; 2Ta.25:20; 2Ta.28:17).

2:1-2 On iki oymağın listedeki dizilişi doğum sırasına, oymakların ele alınış sırası ise önemlerine göredir. Yahuda listede dör düncü sırada olmasına rağmen, Davut’un soyu olduğundan dolayı sıralamada ilk dikkat çeken oymaktır (1Ta.2:3-4:23). Bu listenin ortasında, 1. Tarihler Kitabı’nda özel önem verilen Levi’nin soyu yer alır.

2:3-9 Yahuda soyu, 1Ta.2:10-3:24’te soyu sıralanan Hesronoğulları’yla ( 1Ta.1:9) devam eder. Yahuda’nın beş oğlundan ilk ikisi (Er ve Onan), Yar.38. bölümde anlatılan günahları yüzünden ölmüştü. Üçüncü oğul Şela’nın soyu 1Ta.4:21’de, geriye kalan iki oğlun soyu bu kısımda ele alınır (bkz. Yar.46:12; Say.26:19-22).

2:6 Etan, Heman, Kalkol, Darda Zerah’ın bu torunları kendisiyle yakın tarihlerde değil, çok sonraları Süleyman’ın krallığı döneminde yaşamıştır (1Kr.4:31). Davut’un Heman ve Etan adlarında iki ezgicisinin (bkz. 1Ta.15:19; Mez.88-89 başlıkları) bu kişiler olup olmadığı kesin değildir.

2:10-3:24 Yahudaoğulları arasında özellikle Davut soyu vurgulanır. Bu vurgu bundan sonra sözü edilecek tarihsel olaylarda Davut’a özellikle yer verilmesiyle bağlantılıdır (bkz. 1Ta.4:1-23’e ait not).

2:10-17 10-12. ayetlerde, Ram’dan İşay’a doğru bir sıralama vardır. Ardından 1Sa.16:1-13’e benzer olarak İşay’ın soy listesi atlamalarla devam eder. Listedeki adların çoğu Rut.4:19-22’den alıntılanmıştır. 1Sa.16:10-13’te Davut’un sekizinci oğul olduğu belirtilirken, bu metinde Davut’un tercih edilen sıra olarak yedinci oğul oluşunun vurgulanması amaçlanır ( 1Sa.1:15; bkz. Giriş).Ayrıca bu soy listesinde Davut’un, yiğitlikleriyle tanınan askerlerden Avişay, Yoav, Asahel ve Amasa’nın dayısı olduğu anlaşılır (1Sa.11:6, 20,26; 2Sa.2:13,2Sa.2:18; 2Sa.17:25; 2Sa.19:13).

2:11 Salma Septuaginta’da “Salmon” diye geçer (bkz. Rut.4:21).

2:18-24 Kalev’in soy ağacında en iyi bilinen kişi, Buluşma Çadırı’nın yapımını üstlenen ustabaşı Besalel’dir ( 1Ta.2:20 ; Çık.31:1-6). Besalel ile Oholiav, tapınağı yapan Süleyman ile Hiram’ın (bkz. 2Ta.1:5’e ait not) benzerleri olarak tasvir edilirler. Davut’un 2Ta.2:10-17’ deki soy ağacının hemen ardından Buluşma Çadırı’nı yapan ustadan söz edilmesi, her ikisi de büyük öneme sahip olan kral ile tapınağın eşit tutulduğunu gösterir.

2:23 Havvot-Yair’i ‘Yair’in yerleşim birimleri’ anlamına gelir.

2:24 kurucusu İbranicesi’nden “atası” diye de çevrilebilir.

2:25-33 1Sa.27:10 ve 1Sa.30:27-29’da Yerahmeelliler’in Negev’e yerleşmeleri anlatılır.

2:50-55 Hur’un soy ağacının aktarımına devam edilir (1Ta.2:20).

2:55 Tiratlılar, Şimatlılar, Sukatlılar Bunlar ya üç ayrı boydur ya da üç farklı yazman sınıfıdır:adların sırasına göre, (1) okuyucular, (2) kopyalayıcılar, (3) düzeltmenler oldukları tahmin edilir. Kenliler’dir İsrailli olmayan bu topluluk Yahudaoğulları arasında yaşıyordu (bkz. Say.10:29-32; Hak.1:16; Hak.4:11).

3:1-24 Bkz. 1Ta.2:10-3:24’e ait not.

3:1-9 Davut’un çocuklarının listesi büyük ölçüde, 2Sa.3:2-5; 2Sa.5:13-16; 2Sa.13:1’den alıntılanmıştır (bkz. ilgili notlar). Davut’un hayatında çeşitli olumsuzlukların yaşandığı dönemlerdeki kişiler (Avşalom, Tamar, Adoniya, Amnon ve Bat-Şeva) hakkındaki bilgi ve olaylara Tarihler kitaplarında yer verilmez (bkz. 2Sa. 11-15,17-18. bölümler; 1Kr.1. bölüm).

3:10 Rehavam Bkz. 2Ta. 10-12. bölümler; 1Ta.11:1-23’e ait not. Aviya Bkz. 2Ta.11:1-14 :1’e ait not. Asa Bkz. 2Ta.11:2-16 :14’e ait not. Yehoşafat Bkz. 2Ta.11:1-21 :3’e ait not.

3:11 Yehoram Bkz. 2Ta.21. Ahazya Bkz. 2Ta.22:1-9’a ait not. Yoaş Bkz. 2Ta.23:1-24:27’ye ait not.

3:12 Amatsya Bkz. 2Ta.25:1-28’e ait not. Azarya Uzziya diye de bilinir (bkz. 2Ta.26:1-23’e ait not). Yotam Bkz. 2Ta.27. bölüm; ayrıca bkz. 2Kr.15:32-38 ve ilgili notlar.

3:13 Ahaz Bkz. 2Ta.28:1-27 ve ilgili notlar. Hizkiya Bkz. 2Ta.21:1-32:3 3’e ait not. Manaşşe Bkz. 2Ta.33:1-20’ye ait not.

3:14 Amon Bkz. 2Ta.33:21-25’e ait not. Yoşiya Bkz. 2Ta.31:1-36 :1’e ait not.

3:15 İlk oğlu Yohanan Yohanan, muhtemelen Yoşiya’dan önce ölmüştür. Yoşiya’nın öbür üç oğlunun hepsi tahta geçtiğine göre, krallık düzenli bir biçimde babadan oğula geçmemiştir. Yehoahaz’ın (Şallum, 2Ta.36:2-4; 2Kr.23:30-35) yerine Yehoyakim kral oldu (2Ta.36:5-8; 2Kr.23:34-24:6); Yehoyakim’in yerine oğlu Yehoyakin geçti (2Ta.36:9-10; 2Kr.24:8-16). Yehoyakin’in Nebukadnessar tarafından Babil’e tutsak olarak götürülmesinin ardından Yoşiya’nın oğlu Sidkiya, Yahuda’nın son kralı oldu (2Ta.36:11-14; 2Kr.24:17-25:7).

3:17-20 Yehoyakin’in yedi oğlundan hiçbiri onun yerine tahta geçmemiştir (bkz. 1Ta.1:15-16 ve Yer.22:30’a ait notlar). Babil’de ortaya çıkarılan, Nebukadnessar’ın krallığının onuncu ile otuz beş inci yıllarına ait (İÖ 595-570) tabletlerde ve erzak dağıtım listelerinde, öbür Yahudalılar’la birlikte Yehoyakin ile beş oğlunun adı geçer. Yehoyakin, Nebukadnessar’dan gördüğü cömertliği, kendisinden sonra tahta geçen Evil-Merodak’tan da görür (İÖ 562-560; bkz. 2Kr.25:27-30).

3:18 Şenassar Muhtemelen Şeşbassar’ın (Ezr.1:11) adının başka bir yazılışıdır. Eğer öyleyse, tapınağın hazineleri, Yahuda’ya geri götürüldüğü sırada ona emanet edilmiştir. Bunun yanı sıra, kısa bir süreliğine sürgünden dönüş zamanında valilik yapmış ve tapınağın temelini atmıştır (Ezr.5:14-16). Yerine, Ezra, Hagay ve Zekeriya kitaplarında önemli bir yer tutan yeğeni Zerubbabil geçer (ancak bkz. Ezr.1:7-8’e ait not).

3:19 Pedaya Zerubbabil’in babası, Ezr.3:2,Ezr.3:8, Neh.12:1, Hag.1:12,Hag.1:14 ve Hag.2:2,Hag.2:23’te Şealtiel (Hag.3:17) olarak geçer. Ya Şealtiel genç yaşta ölmüş ve Pedaya ailenin başına geçmiş ya da Pedaya’nın Şealtiel’in çocuksuz dulu ile evlenmesi sonucunda kardeşlerin evlilik yasasına göre (Yas.25:5-6) Zerubbabil Şealtiel’in oğlu sayılmıştır. Luk.3:27’de Şealtiel’in babası olarak Yehoyakin (Luk.1:17) yerine Neri’nin adı geçer.

3:21 Refaya... Şekanya’nın babasıydı Muhtemelen Zerubbabil ya da Pelatya ve Yeşaya’nın zamanında yaşayan, Davut soyundan gelen öbür aileler. Eğer Zerubbabil’le aynı zamanda yaşadılarsa, Zerubbabil’in soyu sadece iki kuşak sürmüştür (oğulları ve torunları). Bu da bazı araştırmacılara, Tarihler Kitabı’nın yazılışının İÖ 450’ ye uzandığını düşündürür.

3:22 altı Listede Şemaya’nın beş oğlu sıralanırken, toplam sayı altı olarak verilmiştir. Bunun nedeni, muhtemelen oğullardan birinin başka bir anneden olmasıdır.