29
Hizkiya'nın Yahuda Krallığı
(2Kr.18:1-3)
1Hizkiya yirmi beş yaşında kral oldu ve Yeruşalim'de yirmi dokuz yıl krallık yaptı. Annesi Zekeriya'nın kızı Aviya'ydı. 2Atası Davut gibi, o da RAB'bin gözünde doğru olanı yaptı.
Hizkiya Tapınağı Onarıp Kutsuyor
3Hizkiya krallığının birinci yılının birinci ayında RAB'bin Tapınağı'nın kapılarını açıp onardı. 4Sonra kâhinlerle Levililer'i çağırıp tapınağın doğusundaki alanda topladı. 5Onlara, “Ey Levililer, beni dinleyin!” dedi, “Şimdi kendinizi kutsayın; atalarınızın Tanrısı RAB'bin Tapınağı'nı da kutsayın. İğrenç olan her şeyi kutsal yerden çıkarın. 6Atalarımız Tanrı'ya ihanet ettiler. Tanrımız RAB'bin gözünde kötü olanı yaparak O'nu bıraktılar. Yüzlerini RAB'bin Konutu'ndan ayırıp ona sırt çevirdiler. 7Tapınağın eyvana açılan kapılarını kapattılar, kandilleri sönmeye bıraktılar. Kutsal yerde İsrail'in Tanrısı'na buhur yakmadılar, yakmalık sunu da sunmadılar. 8Yahuda ve Yeruşalim halkı bu yüzden RAB'bin öfkesine uğradı. Gözlerinizle gördüğünüz gibi, RAB'bin onlara yaptığı, başkalarını korkuya, dehşete düşürdü. Alay konusu oldular. 9İşte bu yüzden, babalarımız kılıçtan geçirildi; oğullarımız, kızlarımız, karılarımız tutsak alındı. 10Şimdi, bize duyduğu kızgın öfkeyi yatıştırmak için, İsrail'in Tanrısı RAB'le bir antlaşma yapmayı tasarlıyorum. 11Oğullarım, artık işi savsaklamayın! Çünkü RAB önünde durmanız, hizmet etmeniz, hizmetkârları olmanız ve buhur yakmanız için sizi seçti.”
12İşe başlayan Levililer şunlardı:
Kehat boyundan Amasay oğlu Mahat, Azarya oğlu Yoel;
Merari boyundan Avdi oğlu Kiş, Yehallelel oğlu Azarya;
Gerşon boyundan Zimma oğlu Yoah, Yoah oğlu Eden;
13Elisafan soyundan Şimri, Yeiel;
Asaf soyundan Zekeriya, Mattanya;
14Heman soyundan Yehiel, Şimi;
Yedutun soyundan Şemaya ve Uzziel.
15Bu Levililer kardeşlerini topladılar. Kendilerini kutsadıktan sonra, RAB'bin sözü uyarınca kralın buyruğuyla RAB'bin Tapınağı'nı dinsel açıdan arındırmak için içeri girdiler. 16RAB'bin Tapınağı'nı arındırmak için içeri giren kâhinler tapınakta buldukları bütün kirli sayılan şeyleri tapınağın avlusuna çıkardılar. Levililer bunları dışarı çıkarıp Kidron Vadisi'ne götürdüler. 17Birinci ayın ilk günü kutsamaya başladılar; ayın sekizinci günü tapınağın eyvanına vardılar. Tapınağı kutsamayı sekiz gün daha sürdürerek, birinci ayın on altıncı günü işi bitirdiler.
18Sonra Kral Hizkiya'ya giderek, “Bütün RAB'bin Tapınağı'nı, yakmalık sunu sunağıyla takımlarını, adak ekmeklerinin dizildiği masayla takımlarını arındırdık” dediler, 19“Ayrıca krallığı döneminde ihanet eden Ahaz'ın attırdığı bütün takımları da hazırlayıp kutsadık. Hepsi RAB'bin sunağının önünde duruyor.”
20Ertesi gün Kral Hizkiya erkenden kentin ileri gelenlerini toplayıp onlarla birlikte RAB'bin Tapınağı'na gitti. 21Kral ailesi, tapınak ve Yahuda halkı için günah sunusu olarak yedi boğa, yedi koç, yedi kuzu, yedi teke getirdiler. Hizkiya bunları RAB'bin sunağının üzerinde sunmaları için Harun soyundan gelen kâhinlere buyruk verdi. 22Önce boğalar kesildi, kâhinler boğaların kanını sunağın üzerine döktüler. Sonra sırasıyla koçları ve kuzuları keserek kanlarını sunağın üzerine döktüler. 23Tekeleri günah sunusu olarak kralla topluluğun önüne getirdiler. Kralla topluluk ellerini tekelerin üzerine koydu. 24Sonra kâhinler tekeleri kestiler. Bütün İsrail halkının günahlarını bağışlatmak için tekelerin kanını sunağın üzerinde günah sunusu olarak sundular. Çünkü kral yakmalık sunu ve günah sunusunu bütün İsrail halkı adına sunmaları için buyruk vermişti. 25Sonra kral Davut'un, bilicisi Gad'ın ve Peygamber Natan'ın düzenine göre Levililer'i ziller, çenkler ve lirlerle RAB'bin Tapınağı'na yerleştirdi. RAB bu düzeni peygamberleri aracılığıyla vermişti. 26Böylece Levililer Davut'un çalgılarıyla, kâhinler de borazanlarıyla yerlerini aldılar. 27Hizkiya yakmalık sununun sunağın üzerinde yakılmasını buyurdu. Sunu sunulmaya başlayınca, borazanlar ve İsrail Kralı Davut'un çalgıları eşliğinde RAB'be ezgiler okumaya koyuldular. 28Ezgiciler ezgi söylüyor, borazancılar borazan çalıyor, bütün topluluk tapınıyordu. Yakmalık sunu bitinceye dek bu böyle sürüp gitti.
29Yakmalık sunular sunulduktan sonra, kralla yanındakiler yere kapanıp tapındılar. 30Kral Hizkiya ile önderler, Levililer'e Davut'un ve Bilici Asaf'ın sözleriyle RAB'bi övmelerini söylediler. Onlar da sevinçle övgüler sundular, başlarını eğip tapındılar.
31Hizkiya, “Artık kendinizi RAB'be adamış bulunuyorsunuz” dedi, “Gelin, RAB'bin Tapınağı'na kurbanlar, şükran sunuları getirin.” Bunun üzerine topluluk kurban ve şükran sunuları getirdi. İçlerindeki istekli kişiler de yakmalık sunular getirdiler.
32Topluluğun yakmalık sunu olarak getirdiği hayvanların sayısı yetmiş sığır, yüz koç, iki yüz kuzuydu. Bunların tümü RAB'be yakmalık sunu olarak sunulmak içindi. 33Kurban olarak adanan hayvanlar altı yüz sığır, üç bin davardı. 34Yakmalık sunu olarak kesilen hayvanların derilerini yüzecek kâhinlerin sayısı yetersizdi. Bu nedenle kardeşleri Levililer iş bitene ve öbür kâhinler kutsanana dek onlara yardım etti. Çünkü Levililer kendilerini kutsamaya kâhinlerden daha çok özen göstermişlerdi. 35Çok sayıda yakmalık sununun yanısıra esenlik sunularının yağı ve yakmalık sunularla birlikte sunulan dökmelik sunular da vardı.
Böylece RAB'bin Tapınağı'ndaki hizmet düzeni yeniden kurulmuş oldu. 36Hizkiya'yla bütün halk, Tanrı'nın halk için yaptıkları karşısında sevinç içindeydi; çünkü her şey çabucak tamamlanmıştı.
30
Fısıh Bayramı Kutlanıyor
1Hizkiya, bütün İsrail ve Yahuda halkına haber göndererek, Efrayim ve Manaşşe halkına da mektup yazarak, İsrail'in Tanrısı RAB için Fısıh Bayramı'nı kutlamak amacıyla Yeruşalim'deki RAB'bin Tapınağı'na gelmelerini bildirdi. 2 Kralla önderleri ve Yeruşalim'deki topluluk Fısıh Bayramı'nı ikinci ay kutlamaya karar verdiler. 3Bayramı zamanında kutlayamamışlardı; çünkü ne kendini kutsamış yeterli sayıda kâhin vardı, ne de halk Yeruşalim'de toplanabilmişti. 4Bu tasarı krala da topluluğa da uygun göründü. 5Herkes Yeruşalim'e gelip İsrail'in Tanrısı RAB için Fısıh Bayramı'nı kutlasın diye Beer-Şeva'dan Dan'a kadar bütün İsrail ülkesine duyuru yapmaya karar verdiler. Çünkü bayram, yazılı olduğu gibi çok sayıda insanla kutlanmamıştı. 6Kralın buyruğu uyarınca ulaklar, kral ve önderlerinden aldıkları mektuplarla bütün İsrail ve Yahuda'yı koşa koşa dolaşarak şu duyuruyu yaptılar: “Ey İsrail halkı! İbrahim'in, İshak'ın ve İsrail'in Tanrısı RAB'be dönün. Öyle ki, O da sağ kalanlarınıza, Asur krallarının elinden kurtulanlarınıza dönsün. 7Atalarının Tanrısı RAB'be ihanet eden atalarınıza, kardeşlerinize benzemeyin; gördüğünüz gibi RAB onları dehşet verici bir duruma düşürdü. 8Atalarınız gibi inatçı olmayın, RAB'be boyun eğin. O'nun sonsuza dek kutsal kıldığı tapınağa gelin. Kızgın öfkesinin sizden uzaklaşması için Tanrınız RAB'be kulluk edin. 9RAB'be dönerseniz, kardeşlerinizi, oğullarınızı tutsak edenler onlara acıyıp bu ülkeye dönmelerine izin vereceklerdir. Çünkü Tanrınız RAB lütfeden, acıyan bir Tanrı'dır. O'na dönerseniz, O da yüzünü sizden çevirmeyecektir.”
10Ulaklar Efrayim ve Manaşşe bölgelerinde Zevulun'a dek kent kent dolaştılar. Ne var ki, halk gülerek onlarla alay etti. 11Ama Aşer, Manaşşe ve Zevulun halkından bazıları alçakgönüllü bir tutum takınarak Yeruşalim'e gitti. 12Birlik ruhu vermek için Tanrı'nın eli Yahuda'nın üzerindeydi. Öyle ki, Tanrı kral ve önderlerin RAB'bin sözü uyarınca verdikleri buyruğa halkın uymasını sağladı.
13İkinci ay Mayasız Ekmek Bayramı'nı kutlamak için çok büyük bir topluluk Yeruşalim'de toplandı. 14İşe Yeruşalim'deki sunakları kaldırmakla başladılar. Bütün buhur sunaklarını kaldırıp Kidron Vadisi'ne attılar. 15İkinci ayın on dördüncü günü Fısıh kurbanını kestiler. Kâhinlerle Levililer utanarak kendilerini kutsadılar, sonra RAB'bin Tapınağı'na yakmalık sunular getirdiler. 16Bunun ardından, Tanrı adamı Musa'nın Yasası uyarınca, geleneksel yerlerini aldılar. Kâhinler Levililer'in elinden aldıkları kurban kanını sunağın üstüne döktüler. 17Topluluk arasında kendini kutsamamış birçok kişi vardı; bu nedenle arınmamış olanların Fısıh kurbanını kesme ve RAB'be adama görevini Levililer üstlendi. 18-19Çok sayıda insan, Efrayim, Manaşşe, İssakar ve Zevulun'dan gelen halkın birçoğu kendisini dinsel açıdan arındırmamıştı; öyleyken yazılana ters düşerek Fısıh kurbanını yediler. Hizkiya onlar için şöyle dua etti: “Kutsal yerin kuralları uyarınca arınmamış bile olsa, RAB Tanrı'ya, atalarının Tanrısı'na yönelmeye yürekten kararlı olan herkesi iyi olan RAB bağışlasın.” 20RAB Hizkiya'nın yakarışını duydu ve halkı bağışladı[a].
21Yeruşalim'deki İsrailliler Mayasız Ekmek Bayramı'nı yedi gün büyük sevinçle kutladılar. Levililer'le kâhinler RAB'bi yüceltmek amacıyla kullanılan yüksek sesli çalgılarla her gün O'nu övüyorlardı.
22Hizkiya RAB'be hizmetlerini başarıyla yerine getiren Levililer'i övdü. Yedi gün boyunca herkes esenlik kurbanlarını kesip atalarının Tanrısı RAB'be şükrederek bayramda kendisine ayrılan paydan yedi.
23Topluluk bayramı yedi gün daha kutlamaya karar verdi. Böylece herkes bayramı yedi gün daha sevinçle kutladı. 24Yahuda Kralı Hizkiya topluluğa bin boğayla yedi bin davar sağladı; önderler de topluluğa bin boğayla on bin davar daha verdiler. Birçok kâhin kendini kutsadı. 25Bütün Yahuda topluluğu, kâhinler, Levililer, İsrail'den gelen topluluk, İsrail'den gelip Yahuda'ya yerleşen yabancılar sevindi. 26Yeruşalim'de büyük sevinç vardı. Çünkü İsrail Kralı Davut oğlu Süleyman'ın günlerinden bu yana Yeruşalim'de böylesi bir olay yaşanmamıştı. 27Levili kâhinler ayağa kalkıp halkı kutsadılar. Tanrı onları duydu. Çünkü duaları O'nun kutsal konutuna, göklere erişmişti.
31
Hizkiya Dinsel Kuralları Düzenliyor
1Bütün bunlar sona erince, oradaki İsrailliler Yahuda kentlerine giderek dikili taşları parçalayıp Aşera putlarını devirdiler. Yahuda, Benyamin, Efrayim ve Manaşşe bölgelerindeki puta tapılan yerlerin ve sunakların hepsini yıktılar. Sonra herkes kendi kentine, toprağına döndü.
2Hizkiya kâhinlerle Levililer'i görevlerine göre bölüklere ayırdı. Kimine yakmalık sunuları ve esenlik sunularını sunma, kimine hizmet etme, kimine de RAB'bin Konutu'nun kapılarında şükredip övgüler söyleme görevini verdi. 3 Kral da RAB'bin Yasası uyarınca sabah akşam sunulmak üzere yakmalık sunular, Şabat günleri, Yeni Ay ve bayramlarda sunulacak yakmalık sunular için sürüsünden hayvanlar verdi. 4 Yeruşalim'de yaşayan halka da kâhinlerle Levililer'in paylarına düşeni vermelerini buyurdu; öyle ki, RAB'bin Yasası'na kendilerini adayabilsinler. 5Kralın bu buyruğunu duyar duymaz İsrailliler ilk yetişen tahıl, yeni şarap, zeytinyağı, bal ve bütün tarla ürünlerinden bol bol verdiler. Bunun yanısıra her şeyin ondalığını da bol bol getirdiler. 6Yahuda kentlerinde yaşayan İsrailliler'le Yahudalılar da sığırlarının, davarlarının, Tanrıları RAB'be adamış oldukları kutsal armağanların ondalığını getirip bir araya yığdılar. 7Ondalıkların toplanması üçüncü aydan yedinci aya kadar sürdü. 8Hizkiya ile önderler gelip yığınları görünce, RAB'be övgüler sunup halkı İsrail'i kutsadılar.
9Hizkiya kâhinlerle Levililer'e yığınları sorunca, 10Sadok soyundan Başkâhin Azarya şu yanıtı verdi: “Halk RAB'bin Tapınağı'na bağış getirmeye başladıktan bu yana yiyip doyduk; üstelik artırdık da. Çünkü RAB halkını kutsadı. Bu büyük yığın da artakalandır.”
11Hizkiya RAB'bin Tapınağı'ndaki depoların hazırlanması için buyruk verdi. Depolar hazırlandı. 12Bağışlar, ondalıklar, adanan armağanlar sadakatle içeri getirildi. Bütün bu işlerin sorumlusu olarak Levili Konanya atandı; kardeşi Şimi de yardımcısı oldu. 13Kral Hizkiya ile Tanrı'nın Tapınağı'nın sorumlusu Azarya, Konanya ile kardeşi Şimi'nin yönetimindeki şu denetçileri atadılar: Yehiel, Azazya, Nahat, Asahel, Yerimot, Yozavat, Eliel, Yismakya, Mahat, Benaya. 14Tapınağın Doğu Kapısı'nın nöbetçisi Yimna'nın oğlu Levili Kore, Tanrı'ya gönülden verilen sunuların sorumlusuydu. RAB'be adanan bağışları ve kutsal yiyecekleri dağıtmak için bu göreve getirilmişti. 15Eden, Minyamin, Yeşua, Şemaya, Amarya ve Şekanya kâhinlerin yaşadıkları kentlerde bölükleri uyarınca büyük küçük bütün kardeşlerine bağışları dağıtma işinde Kore'ye sadakatle yardım ettiler. 16-18Ayrıca soyağacında adı kayıtlı üç ve daha yukarı yaştaki erkeklere, bölüklerine ve sorumluluklarına göre RAB'bin Tapınağı'na girip günün gerektirdiği değişik görevleri yapanların tümüne; bağlı oldukları boylara göre kütüğe kayıtlı kâhinlere, bölüklerine ve sorumluluklarına göre yirmi ve daha yukarı yaştaki Levililer'e; kâhinlerle Levililer'in soyağacında kayıtlı küçük çocuklara, kadınlara, oğullarla kızlara, yani topluluğa yiyecek dağıtıyorlardı. Çünkü kendilerini sadakatle Tanrı'ya adamışlardı. 19Kentlerinin çevresindeki kırlarda ya da herhangi bir kentte yaşayan Harun soyundan kâhinlere gelince, onlardan olan bütün erkeklere ve Levililer'in soyağacında kayıtlı herkese yiyecek dağıtmak için belirli kişiler atanmıştı.
20Hizkiya bütün Yahuda'da böyle davrandı; Tanrısı RAB'bin önünde iyi, doğru ve hakça olanı yaptı. 21Tanrı'nın Tapınağı'nda üstlendiği görevi bütün yüreğiyle yerine getirdi; Kutsal Yasa'ya, buyruklara uydu; Tanrısı'na yöneldi. Bu sayede başarılı oldu.
32
Sanherib'in Tehdidi
(2Kr.18:13-19:13; Yşa.36:1-37:13)
1Hizkiya'nın RAB'be bağlılıkla yaptığı bu hizmetlerden sonra Asur Kralı Sanherib gelip Yahuda'ya saldırdı. Surlu kentleri ele geçirmek amacıyla onları kuşattı. 2Sanherib'in Yeruşalim'le savaşmaya hazırlandığını duyan Hizkiya, 3kentin dışındaki pınarları kapatma konusunda önderlerine ve ordu komutanlarına danıştı. Onlar da onu desteklediler. 4Böylece birçok kişi toplandı. “Neden Asur Kralı gelip bol su bulsun?” diyerek bütün pınarları ve ülkenin ortasından akan dereyi kapadılar. 5Hizkiya gücünü toplayarak surun yıkılmış bölümlerini onarttı, üstüne kuleler yaptırdı. Dışardan bir sur daha yaptırarak Davut Kenti'nde Millo'yu sağlamlaştırdı. Bunların yanısıra, çok sayıda silah ve kalkan hazırlattı.
6Halka komutanlar atadı. Sonra onları kent kapısı yakınındaki alanda toplayarak şöyle yüreklendirdi: 7“Güçlü ve yürekli olun! Asur Kralı'ndan ve yanındaki büyük ordudan korkmayın, yılmayın. Çünkü bizimle olan onunla olandan daha üstündür. 8Ondaki güç insansaldır; bizdeki güç ise bize yardım eden ve bizden yana savaşan Tanrımız RAB'dir.” Yahuda Kralı Hizkiya'nın bu sözleri halka güven verdi.
9Asur Kralı Sanherib, bütün ordusuyla Lakiş Kenti'ni kuşatırken, subayları aracılığıyla Yahuda Kralı Hizkiya'ya ve Yeruşalim'de yaşayan Yahuda halkına şu haberi gönderdi:
10“Asur Kralı Sanherib şöyle diyor: ‘Neye güvenerek Yeruşalim'de kuşatma altında kalıyorsunuz?’ 11Hizkiya, ‘Tanrımız RAB bizi Asur Kralı'nın elinden kurtaracak’ diyerek sizi kandırıyor. Sizi kıtlığa ve susuzluğa terk edip ölüme sürüklüyor. 12Tanrı'nın tapınma yerlerini, sunaklarını ortadan kaldıran, Yahuda ve Yeruşalim halkına, ‘Tek bir sunağın önünde tapınacak, onun üzerinde buhur yakacaksınız’ diyen Hizkiya değil mi bu? 13Benim ve atalarımın öbür ülkelerin halklarına neler yaptığımızı bilmiyor musunuz? Ulusların ilahlarından hangisi ülkesini benim elimden kurtarabildi? 14Atalarımın büsbütün yok ettiği bu ulusların ilahlarından hangisi halkını elimden kurtarabildi ki, Tanrınız sizi elimden kurtarabilsin? 15Hizkiya'nın sizi kandırıp aldatmasına izin vermeyin! Ona güvenmeyin! Çünkü hiçbir ulusun, krallığın ilahlarından bir teki bile halkını elimden ya da atalarımın elinden kurtaramamıştır! Tanrınız kim ki sizi elimden kurtarsın?”
16Sanherib'in subayları RAB Tanrı'ya ve kulu Hizkiya'ya karşı daha birçok şey söylediler. 17Sanherib İsrail'in Tanrısı RAB'bi aşağılamak için yazdığı mektuplarda da şöyle diyordu: “Öteki ulusların tanrıları halklarını elimden kurtaramadıkları gibi, Hizkiya'nın Tanrısı da halkını elimden kurtaramayacak.” 18Sonra kenti ele geçirmek amacıyla surun üstündeki Yeruşalim halkını korkutup yıldırmak için Yahudi dilinde bağırdılar. 19Üstelik dünyanın öteki uluslarının insan eliyle yapılmış ilahlarından söz edercesine Yeruşalim'in Tanrısı'ndan söz ettiler.
Rab Hizkiya'yı Kurtarıyor
(2Kr.19:14-37; Yşa.37:14-38)
20Bunun üzerine Kral Hizkiya ile Amots oğlu Peygamber Yeşaya dua edip Tanrı'ya yalvardılar. 21RAB bir melek göndererek Asur Kralı'nın ordugahındaki bütün yiğit savaşçıları, önderleri, komutanları yok etti. Asur Kralı utanç içinde ülkesine döndü. Bir gün kendi ilahının tapınağına girdiğinde de oğullarından bazıları onu orada kılıçla öldürdüler. 22Böylece RAB Hizkiya'yla Yeruşalim'de yaşayanları Asur Kralı Sanherib'in ve öbür düşmanlarının elinden kurtararak her yanda güvenlik içinde yaşamalarını sağladı. 23Yeruşalim'e gelen birçok kişi RAB'be sunular, Yahuda Kralı Hizkiya'ya da değerli armağanlar getirdi. O günden sonra Hizkiya bütün uluslar arasında saygınlık kazandı.
Hizkiya'nın Hastalığı, İyileşmesi ve Ölümü
(2Kr.20:1-21; Yşa.38:1-3)
24 O günlerde Hizkiya ölümcül bir hastalığa yakalanınca, RAB'be yalvardı. RAB yakarışını duyarak ona bir belirti verdi. 25Ne var ki, Hizkiya kendisine yapılan bu iyiliğe yaraşır biçimde davranmayıp büyüklendi. Bu yüzden RAB hem ona, hem Yahuda'ya, hem de Yeruşalim'e öfkelendi. 26Hizkiya ile Yeruşalim'de yaşayanlar gururu bırakıp alçakgönüllü davranmaya başladılar. Bu sayede Hizkiya'nın krallığı boyunca RAB'bin öfkesine uğramadılar.
27Hizkiya çok zengin ve onurlu biriydi. Altını, gümüşü, değerli taşları, baharatı, kalkanları ve çeşit çeşit değerli eşyası için hazineler yaptırdı. 28Ayrıca tahıl ambarları, yeni şarap ve zeytinyağı depoları, sığırlar için ahırlar, sürüler için ağıllar yaptırdı. 29Bunların yanısıra kendisi için kentler kurdurdu ve çok sayıda davar, sığır edindi. Tanrı ona çok büyük zenginlik vermişti. 30Gihon Pınarı'nın yukarı ağzını kapayıp suyun Davut Kenti'nin batı yakasından aşağıya akmasını sağlayan da Hizkiya'dır. Üstlendiği her işte başarılı oldu. 31Ama Babil önderlerinin ülkede gerçekleştirilen belirtiyi araştırmak için gönderdiği elçiler gelince, Tanrı Hizkiya'yı denemek ve aklından geçenlerin hepsini öğrenmek için onu bıraktı.
32Hizkiya'nın yaptığı öbür işler ve RAB'be bağlılığı Amots oğlu Peygamber Yeşaya'nın Yahuda ve İsrail krallarının tarihindeki görümünde yazılıdır. 33Hizkiya ölüp atalarına kavuşunca, Davutoğulları'nın mezarlarının üst kesimine gömüldü. Bütün Yahuda ve Yeruşalim halkı onu saygıyla andı. Yerine oğlu Manaşşe kral oldu.
  • Giriş
  • Video
  • Notlar

Notlar

10:1-36:23 Krallar kitaplarıyla karşılaştırıldığında Tarihler kitaplarında bölünmüş krallıklardan daha az söz edilir (krş. 1Kr.12-2Kr.25. bölümler). Tarihler kitaplarında daha çok Yahuda Krallığı anlatılır. Yahuda Krallığı ile aynı tarihlere denk gelen dönemler hariç kuzeydeki krallıktan (İsrail Krallığı’ndan) söz edilmez. Böylelikle Davut soyunun İsrail tahtında kesintisiz hüküm süreceğine ilişkin Tanrı’nın vaadi ön plana çıkarılır ve Babil’den dönen sürgünlerin aslında bütün İsrailliler’i temsil ettiği ima edilir (bkz. 1. Tarihler: Giriş; krş. 12:1; 15:17; 11:8; 21:2,4; 23:2; 28:19,27; 35:18).
29:1-32:33 2. Krallar kitabında, Süleyman’dan sonraki krallar arasında en üstünü Yoşiya sayılır (2Kr.22-23; krş. 1Kr.13:2). Hizkiya’dan ise özellikle Asur Kralı Sanherib’e karşı çıkışı ile ilgili söz edilir. 2. Tarihler Kitabı’nda ise, Hizkiya’ya Süleyman’dan sonraki kralların tümünden daha fazla önem verilir (krş. 2Kr.18-20. bölümler). Hizkiya’nın özellikle dinsel alanda getirdiği yenilikler ile törenlere ve dini uygulamalara verdiği önem vurgulanır. Bu bölümlerde yer alan, Hizkiya’nın Fısıh Bayramı’na verdiği önem (30:2,5,23,25-26), tapınma için yaptığı hazırlıklar (29:7, 18,35; 31:2-3), zenginliği (32:27-29), öbür ulusların gözündeki itibarı (32:27) ve hâkimiyetinin genişliği (30:25) ile ilgili anlatılar nedeniyle, Hizkiya’nın “ikinci Süleyman” olarak görüldüğü anlaşılmaktadır.
29:1 yirmi dokuz yıl İÖ 715-686 yılları (ancak bkz. 2Kr.18:2’ye ait not). Bu yıllar, Tanrı’nın lütfuyla yaşamına eklenen on beş yılı da kapsar (2Kr. 20:6).
29:3-30:27 Bu kısım Krallar kitaplarında yer almaz (bkz. 1. Krallar: Giriş).
29:3 birinci yılının İÖ 715 (bkz. 12:2’ye ait not). RAB’bin Tapınağı’nın kapılarını açıp Bkz. 28:24.
29:5-11 İş lenen günahların kişiyi ilahi yargıya maruz bıraktığı, ancak Tanrı’ya bağlılığın tazelenmesiyle yeniden rahata kavuş ulduğu anlatılmaktadır.
29:7 Hizkiya, tapınak düzenini Süleyman’ı örnek alarak yeniden uygulamaya koyar (2:4; 4:7).
29:8 Krş. Yer.19:8; 25:9,18; 29:18; 51:37. Yahuda Krallığı’nın büyük kısmının ve İsrail Krallığı’nın tamamınınAsurlular tarafından yıkılmasından söz ediliyor.
29:12 Kehat... Merari... Gerşon Levililer’in üç boyu (1Ta.6:1).
29:13-14 Asaf... Heman... Yedutun Levili ezgiciler olarak tanımlanan üç ailenin ataları (1Ta.6:31-48; 25:1-31).
29:13 Elisafan Ailesi neredeyse bir alt boy (bkz. 1Ta.15:8; 15:4-10’a ait not) haline gelen Kehat boyuna bağlı önder (Say.3:30).
29:18 Krş. 2:4.
29:22 kanlarını sunağın üzerine döktüler Bkz. Lev.17:6; Say.18:17.
29:23 ellerini tekelerin üzerine koydu Bkz. Lev.4:13-15; 8:14-15; Say.8:12.
29:25 Gad’ın... Natan’ın Bkz. 1Sa.22:5 ve ilgili not; 2Sa.7, 12. bölümler.
29:26 Davut’un çalgılarıyla Bkz. 1Ta.23:5.
29:35 Çok sayıda yakmalık sununun... esenlik sunularının... dökmelik sunular Süleyman döneminde tapınağın adanmasını anımsatır (7:4-6; bkz. esenlik sunuları, Lev.3. bölüm; 7:11-21; bkz. dökmelik sunular, Say.15:1-12). RAB’bin Tapınağı’ndaki hizmet düzeni yeniden kurulmuş oldu Krş. 8:16.
30:1-27 Krş. 35:1-9; 2Kr.23:21-23. Hizkiya, bu kutlamada Kutsal Yasa’dan iki noktada ödün vermiş oldu (Çık.12:1-2,6; Yas.16:1-8): (1) Bayram ikinci ayda kutlanmadı (30:2) ve (2) bazı dinsel gerekler yerine getirilmedi (30:18-19; ancak bkz. 30:2’ye ait not).
30:1 bütün İsrail ve Yahuda Bkz. “bütün İsrail” teması, 1. Tarihler: Giriş. Kuzeydeki krallığınAsur istilası sonucu yıkılmasının ve halkın çoğunun sürgün edilmesinin ardından, “bütün İsrail”in bir kere daha Kral Davut’un soyundan olan bir kralın yönetiminde ve RAB’bin Tapınağı’nın çatısı altında birleştiği belirtiliyor (bkz. 30:5,18-19,25).
30:2 ikinci ay Krallığın bölünmesinden sonra Yarovam, kuzeydeki krallığın dini takviminde (muhtemelen kuzeyde yaşayanların Yeruşalim’e olan bağlılıklarını azaltmak amacıyla) bir aylık bir kaydırma yapmıştı (1Kr.12:32). Fısıh Bayramı kutlamalarını bir ay geciktiren Hizkiya, hem kâhinlerin kendilerini adamaları (30:3) ve halkın toplanması (30:3,13) için yeterli zaman vermiş, hem de yaklaşık iki yüzyıl önce bölünen krallık arasında Fısıh Bayramı’nın zamanı konusunda ilk kez uzlaşma sağlamış oldu. Bayram tarihinde erteleme yapması, Hizkiya’nın “bütün İsrail”i bir araya getirme arzusunun göstergesidir. Süleyman’dan beri ilk defa, tüm halk Fısıh Bayramı’nı birlikte kutlamıştır; böylelikle Hizkiya bir kere daha ikinci Süleyman olarak tasvir edilmiş olur. Fısıh Bayramı, Kutsal Yasa’ya göre ilk ayın on dördüncü gününde kutlanmalıydı (Çık.12:1-2,6; Yas.16:1-8), ama tapınak dinsel açıdan kullanılmaya (arındırılmaya devam etmesine rağmen) uygun olmadığı için bayramı o tarihte kutlayamamışlardır (29:3,17; bkz. Ezr.6:16-22).
30:5 çok sayıda Bir kere daha Kral Süleyman’ın dönemine atıfta bulunulmaktadır (bkz. 30:26). Fısıh, başlangıçta aile içinde yerine getirilen dini bir uygulama iken (Çık.12. bölüm), zamanla tapınakta bir araya gelerek kutlanan ulusal bir bayram haline gelmiştir (30:8; bkz. Yas.16:1-8).
30:6 İbrahim’in... Tanrısı RAB’be Hizkiya, RAB’bin İbrahim’le yaptığı antlaşmanın değişmez olduğunu ve halkın durumu ne olursa olsun halkı birleştiren ve halka umut veren unsur olduğunu anımsatır.
30:8 tapınağa gelin Fısıh Bayramı, halkın hep birlikte tapınakta kutlaması gereken üç bayramdan biriydi (bkz. Say.28:9-29:39).
30:9 tutsak edenler onlara acıyıp Krş. 6:39; bkz. Lev.26:40-42.
30:15 Bkz. 30:3; 29:34.
30:17 Fısıh Kurbanı’nı... Levililer üstlendi Bkz. Çık.12:6; Yas.16:6. Kutsal Yasa’ya göre Fısıh kurbanını aile reisleri kesmeliydi. Ancak dağılan kuzeydeki krallıktan henüz gelmiş olup muhtemelen dinsel olarak arınma fırsatı bulamamış bu kişilerin yerine Levililer bu görevi üstlenmiştir (krş. Yu.11:55).
30:18-19 Bkz. 30:1-27’ ye ait not; Mar.7:1-23; Yu.7:22-23; 9:14-16.
30:20 Hizkiya’nın duasına verilen yanıt, Süleyman’ın duasını hatırlatır (krş. 7:14). bağışladı İbranice’den birebir çevirisi: “sağlığa kavuşturdu” (bkz. 7:14).
30:23 yedi gün daha Bayram, Süleyman’ın krallığında tapınağın adanmasında olduğu gibi, iki hafta sürmüştür (7:8-9).
30:26 Süleyman’ın günlerinden bu yana Bkz. 29:1-32:33’e ait not.
30:27 duaları O’nun kutsal konutuna, göklere erişmişti Krş. 6:21,30,33,39.
31:1-21 Hizkiya’nın, halkın Levililer’e maddi yardımda bulunması için gösterdiği çabalar (31:4) karşısında halkın verdiği karşılık, onların nasıl RAB’be yöneldiklerinin göstergesidir; 32. bölümde anlatılan zaferin nedeni, halkın bu tutumuna bağlanır (bkz. “bağlılıkla yaptığı bu hizmetler”, 32:1).
31:1 dikili taşları Bkz. 1Kr.14:23’e ait not.
31:2 Krş. 8:14; bkz. 29:7,18’e ait notlar.
31:3 Kral da... verdi Kralın kendine ait mallardan yaptığı cömert bağış, Davut’un döneminde olduğu gibi (1Ta.29:3-9) halkı daha çok bağışta bulunmaya teşvik eder.
31:5-6 Bkz. Yas.12:5-19; 14:22-27.
31:7 üçüncü aydan Haftalar Bayramı ile tahıl hasadı zamanı olan mayıs ile haziran ayları. yedinci aya Çardak Bayramı ile meyve ve bağbozumu zamanı olan eylül ile ekim ayları (bkz. Çık.23:16).
31:20-21 Tarihler kitaplarında yer alan “yaptığının karşılığını alma” ilkesi burada da görülür: itaatsizlik eden anında cezalandırılır, itaat edip Tanrı’ya yönelen ise berekete kavuşur (bkz. 1. Tarihler: Giriş).
32:1-23 Bkz. 29:1-32:33’e ait not.
32:1 Saldırı, Hizkiya’nın on dördüncü yılı olan İÖ 701’de gerçekleşir (bkz. 2Kr.18:13; Yşa.36:1).
32:2-8 Beklenen saldırı öncesinde yapılan olağan hazırlıklardır.
32:3-4 Bkz. 2Kr.20:20’ye ait not.
32:10 Asurlu komutanın Mısır ve firavuna güvendikleri için Hizkiya ve Yeruşalim halkıyla alay etmesinden (2Kr.18:20-21; Yşa.36:5-6) burada söz edilmez; yazarın yabancı uluslarla ittifak kurmakla ilgili görüşü bellidir (bkz. 16:2-9’a ait not).
32:18 Yahudi dilinde Bkz. 2Kr.18:26-28; Yşa.36:11-13.
32:20 Bkz. 2Kr.19:1-34; Yşa.37:1-35.
32:21 Bkz. 2Kr.19:35-37; Yşa.37:36-38. Sanherib’in saldırısı İÖ 701’de gerçekleşir ; oğulları tarafından öldürüldüğü yıl İÖ 681’dir.
32:23 bütün uluslar arasında saygınlık kazandı Hizkiya, bir kere daha Süleyman’a benzetiliyor (bkz. 9:23-24).
32:25-26 büyüklendi... gururu Bkz. 32:31; 2Kr.20:12-13; Yşa.39:1-2.
32:27-29 Bkz. 29:1-32:33’e ait not; krş. 9:13-14.
32:30 Bkz. 32:2-4; 2Kr.20:20.
32:31 Bkz. 32:25. Babilli elçilerin amacı, Asurlular’a karşı aynı anda iki cephe açmak umuduyla İsrailliler’le ittifak kurmak olmalıdır.

Videolar

2. Tarihler Girişi

1.Tarihler'in devamı olan 2.Tarihler Kral Süleyman'ın yaptığı işleri ve dönemindeki olayları anlatır. Yarovam önderliğindeki kuzey oymakları Kral Süleyman'ın yerine geçen oğlu Rehavam'a karşı ayaklanır ve krallık ikiye bölünür. İ.Ö. 586 yılında Yeruşalim'in düşüşüne ve Babil sürgününe dek olaylar güneydeki Yahuda krallığı etrafında gelişir. Kitap Pers Kralı Koreş'in Yahudiler'in Babil'den Yeruşalim'e dönmelerine izin vermesiyle son bulur.

Ana Hatlar:

1:1-9:31 Süleyman'ın krallığı
a.1:1-17 İlk yıllar
b.2:1-7:10 Tapınak kuruluyor
c.7:11-9:31 Son yıllar
10:1-19 Kuzeydeki oymakların başkaldırışı
11:1-36:12 Yahuda kralları
36:13-21 Yeruşalim'in düşüşü
36:22-23 Pers Kralı Koreş'in duyurusu
  • Ayetler
  • Notlar
  • Video
  • Giriş