Notlar
38:2 İnsanoğlu Bkz.
Hez.2:1’e ait not.
Magog ülkesinden Yar.10:2 ve
1Ta.1:5’ten Magog’un Yafet’in oğullarından biri ve dolayısıyla bir halk adı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak ‘ma’ öneki “ülke” anlamına gelebildiğinden dolayı, Magog sözcüğü ile Batı Anadolu dolaylarında antik Lidya’da olduğu düşünülen “Gog ülkesi” de kastediliyor olabilir. Magog ile yedi müttefiki (bkz.
Hez.38:2’de kuzeyden,
Hez.38:5’te güneyden ve
Hez.38:6’da bir kez daha kuzeyden), İsrail halkına her yönden saldıracak olan ulusları temsil ediyor olabilir. İsrail uzun süreden beri Hamî ve Samî halklarının husumetine uğramıştı. Burada söz edilen ittifaka Yafet kökenli halklar da dâhil olacak, hatta önderlik edecektir.
Roş’un... önderi Roş, kesin olarak tanımlanamayan bir bölgedir. İskit oymakları ya da Asurlu bir halk olan Râşu olması olasıdır.
Meşek’in, Tuval’ın Yafet’in oğullarının adlarıdır (bkz.
Yar.10:2 ve ilgili not;
1Ta.1:5); muhtemelen Anadolu’nun doğusuna yerleşmişlerdi (krş.
Hez.27:13;
Hez.32:26). İsrail ülkesinin kuzeyindeki bu halklar ve bölgeler onların adını taşımaktaydı (krş.
Hez.38:6,
Hez.38:15;
Hez.39:2).
Gog’a Yalnızca 38-39. bölümlerde ve
Va.20:8’de söz edilen bir önder ya da kraldır. Büyük olasılıkla Tanrı halkının gizemli ve henüz açığa çıkmamış bir düşmanını (Mesih Karşıtı’nı) temsil eder. Bazı yorumculara göre bu sözler, Lidya Kralı Gyges’le (yaklaşık İÖ 660) yerine gelmiştir.
38:2-3 Roş’un, Meşek’in, Tuval’ın önderi İbranice’den, “Meş ek’in Tuval’ın baş önderi” diye de çevrilebilir.
38:3 sana karşıyım Bkz.
Hez.5:8’e ait not.
38:4 Seni geldiğin yoldan geri çevirecek Gerçekleşecek her şeyin Tanrı’nın kontrolünde olduğunu vurgular.
38:5 Persliler’i Her ikisi de güneyli halklar ve Mısır’ın müttefikleri olan Kûşlular ve Pûtlular’la birlikte anıldığından burada muhtemelen Persler’den değil, Mısır’ın güneyindeki Patros’tan söz edilmektedir (ayrıca bkz.
Hez.27:10’a ait not).
Kûşlular’ı Etiyopyalılar’ı.
Pûtlular’ı Libyalılar’ı.
38:6 Gomer’in Gog’un kuzeyli müttefiklerinden (bkz.
Hez.38:2’ye ait not) biri olup
Yar.10:3 ve
1Ta.1:6’da Yafet’in oğullarından biri olarak tanımlanır. Bazı kaynaklara göre bu halkların kökeni Karadeniz’in kuzeyidir.
Beyttogarma’nın Bkz.
Hez.27:14’e ait not.
Yar.10:3 ve
1Ta.1:6’da Togarma’nın, Gomer’in çocuklarından biri olduğu belirtilir.Anlaşılan, İsrail her yönden gelen düşmanlarla karşı karşı ya kalacaktır.
38:1-39:29 İsrail’in gelecekte Davut soyunun yönetimi altında güçleneceği çağda gerçekleşecek büyük savaşta (37. bölüm), dünyanın güçlü ülkeleri bu yönetime son vermek için güçlerini birleştireceklerdir. Yeruşalim’e karşı toplanacak dev ordunun askerlerinin cesetleri vaat edilmiş topraklara serilecek ve bu topraklar düşman bölüklerine mezar olacaktır (krş. 39. bölüm). Bu savaşın sonucunda bütün uluslarla birlikte İsrail ulusu, RAB’bin (RAB’bin İbrahim, İshak ve Yakup’un soyundan çoğalttığı ulus olan) İsrail’le ilgili tasarısını devam ettirdiğini anlayacaktır. Bu savaşın tam olarak ne zaman gerçekleşeceği konusu tartışmalıdır. İki önemli görüş vardır: Mesih’in ikinci gelişinden önceki sıkıntı döneminin son aylarında veya bin yıllık egemenliğin sonunda (
Va.20:8). Gog’a karşı üç bildiriden sonra (
Va.38:1-13,
Va.38:14-23;
Va.39:1-16) büyük bir şölen betimlenir. Bu şölende düşman savaşçılar kurban edilen hayvanlara benzetilir (
Va.39:17-20). Bu büyük savaş sayesinde bütün uluslar, Tanrı’nın kendi halkını korumaktan aciz olmadığını, İsrail’i sadakatsizliklerinden ötürü (
Va.39:21-24) cezalandırıp sürgün ettiğini anlayacaktır.Ayrıca savaşın sonucunda, İsrail’in cezalandırılmasından sonra eski gönencine kavuşturulduğunu gören tüm uluslar, İsrail’in Tanrısı’nın gerçekten “Kutsal Olan” Tanrı olduğunu anlayacaklardır (
Va.39:25-29).